Her apartmanda değil, ama kazan dairesi, farklı kullanılan bodrum ve yüksek binalardaki merdivenlerde evet. Bina yöneticileri için mahal mahal bir özet.
Apartmanda yangın kapısı zorunlu mu sorusunun cevabı binaya göre değişir. Bodrum dahil dört katı geçmeyen bir konutta yönetmelik normal merdiveni yeterli sayar. Ama kazan dairesi kapısı, farklı amaçla kullanılan bodrum ile merdiven arasındaki geçiş ve yüksek binalardaki kaçış merdivenleri, belirli sürede yangına dayanan ve kendiliğinden kapanan kapılar gerektirir.
Bu yazıyı özellikle bina yöneticileri ve kat malikleri için hazırladık. Aşağıda Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik'in ilgili maddelerini mahal mahal özetliyor, sonunda yöneticinin yapması gerekenleri bir kontrol listesine çeviriyoruz. Yönetmeliğin kapılarla ilgili bütün maddelerini ise yangın kapısı yönetmeliği yazımızda bulabilirsiniz.
Yönetmelik “her apartmanda yangın kapısı olmalı” demez. Yangın kapısını, binanın yüksekliğine ve kapının koruduğu mahalle bağlar. Aşağıdaki tablo, bir apartmanda yangın kapısının en sık gündeme geldiği yerleri gösteriyor.
| Mahal | Yönetmelikteki şart | Madde |
|---|---|---|
| Bodrum dahil dört katı geçmeyen konutta merdiven | Normal merdiven yeterli; katlarda merdiven kapısı şartı genellikle doğmaz | 48 |
| Daha yüksek konutlarda kaçış merdiveni | Yükseklik eşiklerine göre korunumlu merdiven; kapılar duman sızdırmaz, kendiliğinden kapanan, en az 60 ya da 90 dakika | 47, 48 |
| Kazan dairesi | Çıkış kapısı en az 90 dakika, duman sızdırmaz, kendiliğinden kapanan; kaçış merdivenine doğrudan açılmaz | 54 |
| Farklı amaçla kullanılan bodrum | Ortak kaçış merdiveni önüne yangın güvenlik holü; hol kapısı en az 90 dakika, duman sızdırmaz | 34, 48 |
| Kapalı otopark | Otoparkın büyüklüğüne ve binayla bağlantısına göre ayrı hükümler | Projeye göre |
| Daire giriş kapısı | Çoğu binada ayrı bir yangın dayanımı şartı aranmaz | Projeye göre |
Tablodaki süreler alt sınırdır ve her binanın projesi bu genel çerçeveden farklı ayrıntılar içerebilir. Kendi binanız için kesin cevabı onaylı projeniz ve proje müellifi verir. Ostim'de merdiven, otopark ve kazan dairesi için yangın kapısı üreten bir firma olarak yöneticilerden en sık duyduğumuz soruları aşağıda bu tablonun sırasıyla yanıtladık.
Konutlarla ilgili 48. madde, bodrum dahil dört katı geçmeyen konutlarda normal merdiveni yeterli sayar. Bu, tipik bir dört katlı apartmanda merdivenin her katta yangın kapısıyla ayrılmasının genellikle istenmediği anlamına gelir.
Bina yükseldikçe şartlar ağırlaşır. Yönetmelik konutlarda 21,50 m, 30,50 m ve 51,50 m yapı yüksekliği eşiklerini kullanır. Bu eşiklere bağlı olarak korunumlu kaçış merdiveni, yangın güvenlik holü ve basınçlandırma gibi önlemler devreye girer. Korunumlu merdiven, merdiven boşluğunun yangına dayanıklı duvarlarla ve kendiliğinden kapanan, duman sızdırmaz kapılarla katlardan ayrılması demektir.
Bu kapılar için 47. madde süreyi de belirler: dörtten az kata hizmet eden kaçış merdiveninde en az 60 dakika, bodruma ya da dörtten fazla kata hizmet edende en az 90 dakika. Yapı yüksekliğinin nasıl ölçüleceği yönetmelikte ayrıca tanımlanmıştır ve kat sayısıyla birebir örtüşmeyebilir. Binanızın hangi eşiğin üstünde kaldığını ve hangi önlemin istendiğini proje müellifiyle teyit edin.
Bireysel kombili apartmanlarda kazan dairesi yoktur; merkezi ısıtmalı binalarda ise kazan dairesi genellikle bodrumdadır ve yangın açısından binanın en riskli mahallerinden biridir. Yönetmeliğin 54. maddesi bu yüzden kazan dairesi kapıları için açık kurallar koyar:
Pratikte sık rastlanan sorun, kazan dairesi kapısının yıllar önce sıradan bir sac kapıyla kapatılmış olmasıdır. Böyle bir kapının yangın dayanımı yoktur, çoğu zaman kendiliğinden de kapanmaz. Yetkisiz girişe karşı kapıyı dışarıdan kilitlemek mümkündür, ama içeride çalışan birinin kapıyı anahtarsız açabileceği bir donanım seçmek gerekir. Kapı yenilenirken ileride kazan değişiminde ekipmanın kapıdan geçip geçmeyeceğini de düşünün.
Bodrum katı yalnızca bina ekipmanı için kullanılan bir apartman ile bodrumunda dükkân, depo ya da işyeri bulunan bir apartman yönetmelik açısından aynı değildir. 48. maddeye göre bodrum farklı amaçla kullanılıyorsa ortak kaçış merdiveninin önüne yangın güvenlik holü yapılır.
Yangın güvenlik holü, bodrum ile merdiven arasında duman ve ateşi tutan küçük bir tampon bölgedir. 34. maddeye göre bu hol en az 120 dakika dayanıklı duvarlarla ve en az 90 dakika dayanıklı, duman sızdırmaz kapıyla ayrılır. Bodruma hizmet eden kaçış merdiveni kapıları da 47. maddeye göre en az 90 dakika dayanmalıdır.
Bodrum katın kullanımı sonradan değiştiyse (örneğin depo bir işyerine dönüştürüldüyse) yangın önlemlerinin de yeniden değerlendirilmesi gerekir. Bu durum, ruhsat ve itfaiye süreçlerinde sık karşılaşılan bir konudur; Ankara'daki adımları itfaiye uygunluk raporu yazımızda anlattık.
Kapalı otoparklar yönetmelikte ayrı bir başlık altında ele alınır ve şartlar otoparkın büyüklüğüne, kaç katlı olduğuna ve binayla nasıl bağlantı kurduğuna göre değişir. Apartmanlarda en sık karşılaşılan uygulama, otoparkı merdivene ya da asansör holüne bağlayan yaya geçişlerinin yangına dayanıklı ve duman sızdırmaz kapılarla korunmasıdır.
Otopark kapıları gün içinde sık kullanıldığı için takozla açık bırakılmaya en yatkın kapılardır. Kapatıcının doğru ayarlanması ve kapının hafif açılması, kullanıcıların kapıyı açık tutma isteğini de azaltır. Otoparkınız için hangi şartın geçerli olduğunu proje müellifinden öğrenin.
Yönetmelikteki kapı maddeleri yangın dayanımını kaçış merdiveni, yangın güvenlik holü ve kazan dairesi gibi belirli mahallerin kapılarına bağlar. Çoğu apartmanda daire giriş kapısı için ayrı bir yangın dayanımı şartı aranmaz. Yüksek binalarda ya da dairenin doğrudan korunumlu bir merdivene açıldığı bazı plan düzenlerinde ise proje farklı bir şart getirebilir; bunu müellifinize sorun.
Daire kapılarında kullanılan çelik kapılar hırsıza karşı korumak için tasarlanır. Gövdenin çelik olması kapıya yangın dayanımı kazandırmaz; yangın dayanımı ayrı bir test ve belge ister. Bu farkı yangın kapısı ile çelik kapı farkı yazımızda anlattık.
Yangın anında daire kapısının yapabileceği en önemli şey ise kapalı kalmaktır. Dairenizde yangın çıktığında dışarı çıkarken kapıyı arkanızdan kapatmak, dumanın merdivene ve diğer katlara yayılmasını geciktirir. Merdivende duman varsa ve daireniz güvendeyse kapıyı açmamak çoğu zaman daha güvenlidir; itfaiyenin yönlendirmesine uyun.
Yönetmeliğin, yürürlüğe girmeden önce yapılmış binalara nasıl uygulanacağı ayrı hükümlerle düzenlenmiştir. Bu yüzden “eski binada yangın kapısı zorunlu mu?” sorusuna tek bir cevap vermek doğru olmaz; sonuç binanın kullanım amacına, yüksekliğine ve geçirdiği tadilatlara göre değişir.
Genel olarak şu durumlarda konu gündeme gelir: binada kullanım değişikliği yapıldığında, bodruma işyeri açıldığında, kazan dairesi yenilendiğinde ya da itfaiye denetiminde eksiklik tespit edildiğinde. Böyle bir durumda kesin hüküm vermeden önce itfaiyeye ve bir proje müellifine danışın. Daire giriş kapınızı değiştirmeyi düşünüyorsanız bunun ayrı bir konu olduğunu, ortak alan ve yönetim izni açısından apartmanda çelik kapı değişimi yazımızda ele aldığımızı da hatırlatalım.
Bina yöneticisi olarak yangın kapısı konusunda yapabileceklerinizi şöyle sıralayabiliriz:
Ortak alandaki kapıların giderleri konusunda Kat Mülkiyeti Kanunu'nun genel kuralı, ortak yerlerin bakım ve onarım giderlerinin, aksine bir anlaşma yoksa kat malikleri arasında arsa payı oranında paylaştırılmasıdır. Yönetim planınızı kontrol edin.
Yangın kapısı gerekiyorsa ürünü üç açıdan değerlendirin. Birincisi belge: kapının projede istenen dayanım ve duman sınıfını sağladığını gösteren test raporu ve etiket. Harflerin ve sınıfların anlamını EI60 yangın kapısı yazımızda açıkladık. İkincisi ölçü: yönetmelik temiz genişliği esas alır, duvar boşluğunu değil; ayrıntılar yangın kapısı ölçüleri yazımızda. Üçüncüsü donanım: kapı kapatıcı ve gerekiyorsa panik bar.
Ostim'deki atölyemizde tek ve çift kanatlı yangın kapılarını ölçüye özel üretiyor, panik bar ve kapı kapatıcıyla birlikte teslim edebiliyoruz. Projenizin istediği dayanım sınıfını ve belgeleri teklif aşamasında birlikte netleştiriyoruz; hangi üreticiden alırsanız alın, kapının test raporunu ve etiketini mutlaka isteyin. Ankara genelinde ücretsiz keşifle kapı sayısını ve ölçüleri yerinde çıkarabiliriz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; projenize özgü gereklilikler için güncel yönetmeliği, proje müellifini ve itfaiyeyi esas alın.
Binaya göre değişir. Bodrum dahil dört katı geçmeyen konutlarda yönetmelik normal merdiveni yeterli sayar; bu durumda her katta yangın kapılı merdiven şartı genellikle doğmaz. Daha yüksek binalarda merdiven korunumlu kaçış merdiveni olarak düzenlenir ve kapıları duman sızdırmaz, kendiliğinden kapanan ve en az 60 ya da 90 dakika dayanıklı olmalıdır. Binanızın durumunu projesinden kontrol edin.
Yönetmeliğin 54. maddesine göre kazan dairesi çıkış kapıları en az 90 dakika yangına dayanıklı, duman sızdırmaz ve kendiliğinden kapanan tipte olmalıdır. Kapı kaçış merdivenine doğrudan açılmamalıdır. Alanı 100 m²'yi ya da gücü 350 kW'ı aşan kazan dairelerinde en az iki çıkış bulunmalıdır. Kapıyı değiştirirken bu şartları teklifte yazılı olarak isteyin.
Bodrum dahil dört katı geçmeyen bir konutta merdivenin yangın kapılarıyla ayrılması genellikle istenmez. Ancak binada merkezi ısıtmalı bir kazan dairesi varsa kazan dairesi kapısı, bodrum farklı amaçla kullanılıyorsa bodrum ile merdiven arasındaki geçiş ayrı şartlara bağlıdır. Kat sayısının bodrumu da kapsadığını unutmayın; sınırda kalan binalarda proje müellifine danışın.
Yönetmeliğin, yürürlüğe girmeden önce yapılmış binalara nasıl uygulanacağı ayrı hükümlerle düzenlenmiştir ve cevap binanın kullanım amacına, yüksekliğine ve geçirdiği tadilatlara göre değişir. Kazan dairesi gibi riskli mahallerde ya da kullanım değişikliği yapılan bodrumlarda iyileştirme istenebilir. Kesin cevap için itfaiyeye ve bir proje müellifine danışın.
Merdiven, kazan dairesi ve bodrum koridoru gibi yerler ortak alandır. Kat Mülkiyeti Kanunu'na göre ortak yerlerin bakım ve onarım giderleri, aralarında başka bir anlaşma yoksa kat malikleri arasında arsa payı oranında paylaştırılır. Yönetim planınızda farklı bir düzenleme olup olmadığına bakın ve kararı kat malikleri kurulunda alın.
Güven Çelik Kapı
Ankara Ostim'deki tesisimizde 30 yılı aşkın süredir çelik kapı, villa kapısı ve yangın kapısı üretiyor, Ankara genelinde montajını yapıyoruz. Bu yazı üretim ve montaj ekibimizin sahadaki tecrübesiyle hazırlandı. Bizi tanıyın
Dayanım süresi, duman sızdırmazlık, açılış yönü, panik kol, ölçü ve 110 N sınırı: yönetmeliğin kapılarla ilgili maddeleri tek yerde ve madde numaralarıyla.
Kilitli kaçış kapısı, takozla açık tutulan kapı, belgesiz ürün... Denetimden önce yangın kapılarınızı kendiniz kontrol edebilmeniz için bir liste hazırladık.
Yangın çıkış kapısı kaç cm olmalı, ölçü kasadan mı alınır, ne zaman çift kanat gerekir? Duvar boşluğu ile temiz geçiş arasındaki farkı örneklerle anlattık.
