Kışın kapının iç yüzünde biriken su damlaları nereden geliyor? Çiğ noktası, ev içi nem, ısı köprüsü ve conta üzerinden nedenleri ve yapılabilecekleri anlattık.
Çelik kapı terlemesi, evin sıcak ve nemli havasının kapının soğuk iç yüzüne değip orada su damlacıklarına dönüşmesidir; soğuk bir bardağın dışının buğulanmasıyla aynı olaydır. Çoğunlukla kışın, dışarıya ya da ısıtılmayan bir merdiven boşluğuna bakan kapılarda görülür. Çözüm iki yönlüdür: ev içindeki nemi düşürmek ve kapının iç yüzünün soğumasını azaltmak.
Bu yazıda terlemenin neden olduğunu, kapının hangi noktalarında başladığını, nelere zarar verebileceğini ve hangi önlemlerin gerçekten işe yaradığını anlatıyoruz. Bilgiler hem kullandığınız kapı hem de yeni bir kapı seçerken işinize yarayacak şekilde düzenlendi.
Hava, sıcaklığına bağlı olarak belirli miktarda su buharı taşıyabilir. Sıcak hava daha çok, soğuk hava daha az nem taşır. Evin havası soğuk bir yüzeye değip soğuduğunda, taşıyamadığı nemi o yüzeye su olarak bırakır. Bu olayın başladığı sıcaklığa çiğ noktası denir.
Çiğ noktası evin içindeki bağıl neme göre değişir. Aşağıdaki tablo, 20 °C'lik bir odada farklı nem düzeylerinde yüzeylerin hangi sıcaklığın altında terlemeye başladığını yaklaşık olarak gösteriyor.
| Ev içi bağıl nem | Yüzeyin terlemeye başladığı sıcaklık (yaklaşık) |
|---|---|
| %40 | 6 °C |
| %50 | 9 °C |
| %60 | 12 °C |
| %70 | 14 °C |
| %80 | 16 °C |
Tablodan çıkan sonuç açık: ev içi nem yükseldikçe kapının terlemesi için çok daha az soğuması yeterli olur. Nemin %40 olduğu bir evde kapının iç yüzü 6 °C'ye kadar düşse bile kuru kalabilirken, nemin %70 olduğu bir evde 14 °C'lik bir yüzey bile terler. Çelik kapılarda terlemenin daha sık konuşulmasının nedeni, çeliğin ısıyı iyi iletmesidir: dışarıdaki soğuk, yalıtımın zayıf olduğu noktalardan iç yüze hızla taşınır.
Terleme en çok iç yüzü sıcak, dış yüzü soğuk olan kapılarda görülür. Ankara'nın karasal ikliminde kış gecelerinde sıcaklık çoğu zaman sıfırın altına düşer; bu yüzden aşağıdaki kapılar risk altındadır:
Kapının üzerinde de terlemenin başladığı belli noktalar vardır: kasa, kanadın kenarları, kilit ve barel çevresi, menteşeler, dürbün ve kanadın alt kenarı. Buralarda metal, kapının dış yüzü ile iç yüzü arasında doğrudan bir köprü kurar ya da dolgu daha incedir. Terleme yalnızca bu noktalarda görülüyorsa sorun büyük olasılıkla ısı köprüsü ya da hava sızıntısıdır; bütün yüzeyde görülüyorsa ev içi nem ve genel yalıtım düzeyi öne çıkar.
Terlemenin yarısı kapıyla değil, evin havasıyla ilgilidir. Yemek pişirmek, duş almak, çamaşırı evde kurutmak, çok sayıda saksı bitkisi ve kalabalık bir hane, evin nemini kış aylarında hızla yükseltir. Yeni, iyi yalıtılmış pencereler takılan evlerde hava sızıntısı azaldığı için nem daha kolay birikir.
Evinizin nemini tahmin etmek yerine ölçün. Ucuz bir dijital nem ölçer (higrometre) birkaç gün içinde size net bir tablo verir. Ev içi bağıl nem için genellikle %40 ile %60 arası önerilir; kışın, soğuk yüzeylerin olduğu evlerde bu aralığın alt tarafında kalmak terlemeyi azaltır.
Havalandırmada süreden çok yöntem önemlidir. Pencereyi gün boyu aralık bırakmak duvarları ve kapı çevresini soğutur ama nemi yeterince dışarı atmaz. Bunun yerine günde birkaç kez, birkaç dakika boyunca pencereleri ardına kadar açıp karşılıklı hava akımı oluşturmak nemli havayı hızla değiştirir. Mutfakta ve banyoda aspiratörü kullanın, duştan sonra banyo kapısını kapalı tutup havalandırın.
Girişin ısınması da önemlidir. Antre ya da koridor evin en soğuk yeri olarak kalırsa kapının iç yüzü de soğuk kalır. Koridordaki radyatörün önünü dolap ya da perdeyle kapatmamak, iç kapıları açık tutarak sıcak havanın girişe ulaşmasını sağlamak kapının iç yüz sıcaklığını birkaç derece bile olsa yükseltir; tablodaki değerlere bakınca bu birkaç derecenin ne kadar fark yarattığını görebilirsiniz.
Çelik kapının iki sac yüzü arasındaki dolgu, dışarıdaki soğuğun içeriye geçmesini yavaşlatır. Dolgu ne kadar kesintisiz ve yoğunsa kapının iç yüzü o kadar sıcak kalır. Güven kapılarında bu iş için yoğun taş yünü kullanıyoruz; Prestij serisi ve Lüks serideki kapılarda taş yünü yalıtım standarttır. Kapı yapısının ısı yalıtımıyla ilgili ayrıntılarını çelik kapı ısı yalıtımı yazımızda anlattık.
Isı köprüsü ise yalıtımın kesildiği yerdir. Kasa, kanadın kenarlarındaki profiller, kilit yuvası ve takviyeler, metalin kapının bir yüzünden öbürüne geçtiği noktalardır. Dolgu ne kadar iyi olursa olsun bu noktalar kapının geri kalanından daha soğuk olur. Terlemenin önce kenarlarda başlamasının nedeni budur.
Montaj da bu tabloya dahildir. Kasa ile duvar arasındaki boşluk iyi doldurulmamışsa soğuk hava duvar ile kasanın arasından dolaşır ve kasayı soğutur. Eski bir kapının yerine yenisi takılırken bu boşluğun özenle doldurulması, kapının kendisi kadar önemlidir.
Contalar kapı kapalıyken kanat ile kasa arasındaki boşluğu kapatır. Conta sertleşmiş, ezilmiş ya da yer yer yerinden çıkmışsa dışarıdaki soğuk hava bu aralıklardan sızar. Sızan hava hem kanadın kenarını hem de kasayı soğutur; ev içindeki nemli hava da bu soğuk yüzeylere değerek terler. Bu yüzden kenarlarda başlayan terlemenin bir nedeni de yıpranmış contadır.
Kapının altı ayrı bir konudur. Altta boşluk varsa soğuk hava zemine yakın bir akım oluşturur, kanadın alt kenarı ve kapının önündeki zemin soğur. Alt kenarda terleme ve kapı önündeki parkede ıslaklık görüyorsanız ilk bakılacak yer burasıdır. Conta türlerini, yıpranma belirtilerini ve kapı altı çözümlerini çelik kapı contası yazımızda ayrıntılı olarak ele aldık.
Ara sıra görülen ve kurulanan hafif bir buğu genellikle sorun yaratmaz. Sorun, her kış haftalarca süren ve kendi kendine kuruyan terlemedir:
Terleyen yüzeyi kuru bir bezle kurulamak hasarı sınırlar. Temizlik sırasında aşındırıcı ürün kullanmamak da kaplamanın ve boyanın korunması için önemlidir; kaplama türüne göre doğru temizliği çelik kapı nasıl temizlenir yazımızda anlattık.
Bu adımlar terlemeyi çoğu evde belirgin şekilde azaltır. Kapınız garanti kapsamındaysa ve kaplamada kabarma ya da pas başladıysa kendiniz müdahale etmeden önce kapınızın üreticisine veya garanti veren firmaya danışın.
Kapınızı zaten değiştirmeyi düşünüyorsanız terleme açısından şu noktaları sorun:
Doğrudan dışarıya açılan girişlerde kaplama seçimi ve kapının güneş, yağmur ve donla ilişkisi ayrı bir konudur; bunu dış mekân çelik kapı yazımızda ele aldık. Villa ve müstakil ev girişleri için kapılarımızı ölçüye özel üretiyoruz. Ankara genelinde ücretsiz keşifte girişinizin cephesini, kapının baktığı alanı ve montaj koşullarını yerinde değerlendirebiliriz.
Evin sıcak ve nemli havası, kapının soğuk iç yüzüne değdiğinde soğur ve taşıyabildiği nemi su damlacığı olarak bırakır. Bu, soğuk bir bardağın dışının buğulanmasıyla aynı olaydır. Kapı dışarıya ya da ısıtılmayan bir merdiven boşluğuna bakıyorsa, ev içi nem yüksekse ya da kapının kenarlarında ısı köprüsü varsa terleme daha sık görülür.
İki yönden çalışmak gerekir. Önce ev içindeki nemi düşürün: düzenli ve kısa süreli havalandırma yapın, mutfak ve banyoda aspiratör kullanın, çamaşırı mümkünse kapalı alanda kurutmayın. Sonra kapının iç yüzünün soğumasını azaltın: contaları ve kapı altını kontrol edin, girişteki ısıtmanın önünü kapatmayın. Sorun sürüyorsa yalıtım ve montaj kalitesine bakılmalıdır.
Ara sıra görülen ve kurulanan hafif bir buğu genellikle zarar vermez. Ama her kış haftalarca süren terleme, kaplamanın kenarlarında kabarma, sacın kesik kenarlarında, vida deliklerinde ve alt kenarda pas, contada ve duvar köşelerinde küf yapabilir. Kapının önündeki parke ya da laminat da biriken sudan zarar görebilir. Bu yüzden düzenli terlemenin nedeni araştırılmalıdır.
Elektrikli bir nem alma cihazı evin bağıl nemini düşürerek terlemeyi azaltabilir; özellikle nemli ve az havalanan evlerde işe yarar. Küçük kutu tipi nem alıcıların etkisi ise geniş bir hacimde sınırlı kalır. Nem alıcı sorunun yalnızca bir tarafını çözer; kapının kenarlarından soğuk hava geliyorsa ya da ısı köprüsü varsa terleme tamamen geçmeyebilir.
Yalıtımlı bir kapı terleme riskini belirgin şekilde azaltır, ama hiç terlemeyeceğini garanti etmek doğru olmaz. Çok soğuk bir gecede, ev içi nem yüksekse çok iyi yalıtılmış bir kapının kenarında ya da kasasında bile buğu görülebilir. Terlemeyi belirleyen şey yalnızca kapı değil, kapının iç yüz sıcaklığı ile ev içindeki nemin birlikte durumudur.
Güven Çelik Kapı
Ankara Ostim'deki tesisimizde 30 yılı aşkın süredir çelik kapı, villa kapısı ve yangın kapısı üretiyor, Ankara genelinde montajını yapıyoruz. Bu yazı üretim ve montaj ekibimizin sahadaki tecrübesiyle hazırlandı. Bizi tanıyın
Kapının altından gelen soğuk, kasadaki ısı köprüsü, montaj boşlukları: ısının nereden kaçtığını bulmanın yolları ve yeni kapı için kontrol listesi.
Kapınızdan rüzgâr, ses ya da ışık mı geçiyor? Conta çeşitleri, yıpranma belirtileri, kapı altı boşluğu ve yapışkanlı fitillerin ne zaman işe yaradığı.
Güneş, yağmur ve kış bir dış kapıyı nasıl yıpratır? Kaplama, conta, eşik ve saçak seçiminde bakmanız gerekenler ve mevsim mevsim bakım takvimi.